PATENT SİSTEMİ:
Patent sistemi teknoloji üretiminin temelini oluşturur. Söyle ki;
ABD patent kanunun iki amacı vardır:
a. Teknolojik bilginin herkesin öğrenimine, kanunun koruma suresi sonunda da kullanımına acık olmasını ve dolayısıyla bilim ve "faydalı sanatların" ("useful arts" = teknolojilerin) gelişmesini sağlamak,
b. Yeni geliştirilen makine, süreç, malzeme ve/ya bunlardaki iyileştirmeleri başkalarına "öğreten" mucitleri, öğrettikleri bilginin belli bir sure tekelini kendilerine vererek mükafatlandırıp, bildiklerini "öğretmeye" teşvik etmek.
Diğer bir değişle teknolojik bilginin yayılması amaç, mucide verilen tekel bu amaca erişmek için araçtır.
Gene ABD patent kanununa Gore;
Patent verilebilmesi için, geliştirilen makine, süreç, vb'nin yeni, insanlara faydalı olması ve çalışması (yani pratik olarak icra edilebilmesi) lazımdır.
Patent yeni öğretiyi o kadar detaylı anlatmalıdır ki; konusunda uzman, ortalama zekâ düzeyinde birisi atölyeye indiğinde onu yapabilmelidir.
"Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerinin somut göstergesi o faaliyetler sonunda âlinmiş olan patentlerdir. Türkiye’de ilk patent kanunu 1879 yılında çıkarılmış, o günden bugüne (1992) Türkiye’de yaklaşık 25.000 patent tescil edilmiştir. Bu patentlerin de yaklaşık 21.000'ini yabancılar tescil ettirmişlerdir. Bu topraklar üzerinde yasamış ve yasamakta olanlar -yaklaşık 110 yılda- yaklaşık 4.000 patent alabilmişlerdir (üstelik patent kanunu ABD'deki gibi olsaydı, bu patentlerin hemen hemen hepsine, yeni olmadıklarından, patent dahi verilemezdi). Amerika Birleşik Devletleri'nde halen haftada yaklaşık 1.800 (binsekizyüz) patent tescil edilmektedir. Bu patentlerin de yaklaşık % 80'ini üniversite ve şirketlerin Ar-Ge birimleri almaktadır. Türkiye’de -yaklaşık- 110 yılda alınan patent şayisi Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşık yirmi günde alınan patent şayisi kadardır."
Patent sisteminin amacı teknolojik bilginin yayılmasını sağlamaktır. ABD'den ilgili içtihat kararı aynen söyle demektedir:
"The promotion of the progress of science and the useful arts is the main object of the patent system, and reward of inventors is secondary and merely a means to that end. U.S. v Masonite Corporation, N.Y.1942 [101, n 5]"
"Patent sisteminin ana hedefi bilim ve faydalı sanaylarin (yani teknolojilerin) gelişmesini teşvik etmektir, mucitlere verilen ödül bu gayeye erişmek için sadece bir araçtır ve ikincildir..."
Teknolojik bilgi yayılacak ki; insanlar onun üzerine birseller katarak iyilestime sağlayıp yeni patentler alabilsinler. Haliyle bir ülkede gerçek anlamda Ar-Ge olabilmesi için öncelikle yönetimin toplumda yasayanların her istedikleri bilgiye erişebilme altyapısını kurması gereklidir. Teknolojik bilgilere erişebilmenin yolu da patent kütüphaneleridir.
Bugünkü online hizmet yok iken ABD'de 1992 yılında yaklaşık 60 patent kütüphanesi vardı. Bu kütüphaneler coğrafya olarak öyle serpiştirilmişlerdi ki; arabanızla en fazla 3 saat mesafede bir kütüphaneye erişebilirdiniz. Simdi online hizmet var, artik herhalde yeni kütüphanelere ihtiyaç yoktur diye düşünebilirsiniz. Tam tersi! Buğun 80'nin üstünde kütüphane var (ABD'de) ve yenilerini de açmaya devam ediyorlar. Bu kütüphanelerin listesine Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş Yapın adresinden erişebilirsiniz.
Türkiye’nin Osmanlı’lardan beri sorunu patentlerin ana amacının teknolojik bilginin yayılması olmasını ıskalamış olamasa ve haliyle altyapıyı da kurmaması. Eski patent ofisin adi "Sınaî Mülkiyet Dairesi" idi. Patent'e de "İhtira beratı" derlerdi. Patent kökünde "open" demektir. Buğun Sınaî Mülkiyet Dairesi'nin adini Patent Ofis'e değiştirdiler, ama hala patent sisteminin özü anlaşılmış değil.
Patentlerin uluslararası uygulamasına Gore patent için ilk başvuruyu yaptıktan bir yıl içinde diğer hangi ülkelere başvuracaksanız bu başvuruyu yapmanız gerekir. Aksi takdirde o ülkelerde başvuru hakkinizi kaybedersiniz. Bunun pratikte anlamı; ilk patent başvurusundan bir yıl içinde başvuru yapmadığınız ülkelere patentinizi hibe etmiş olursunuz.
Buğun ABD patentlerinin (bugünlerde yaklaşık 6,3 milyon (altı milyon ucuyuz bin)) %99'u Türkiye’de (ve diğer geri kalmış ülkelerde) tescil edilmemiş ve edilmiyor. Peki, Türkiye’nin yapması gereken ne? Benim söylememe gerek var mı? Güney Kore, Taiwan, Cin Halk Cumhuriyet'i nasıl yaptılar ve yapıyorlarsa; pratikte hibe edilen bu patentleri, her turlu teknolojik bilgileri üretime koyarak sanayi devrimini (devrim= çabuk ve kalıcı değişim) yasaması.
Daha önceki yazımda dediğim gibi, US Patent ana Trademark Office'in online hizmeti bir nimet. Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş Yapınwww.patents4technologies.com
sitesinde bu site sayesinde Amerikalılara patentleri nasıl kullanabileceklerini öğretmeye çalışıyorum. Onların dezavantajı koruma suresi devam eden patentlerin öğretilerini öğrenebilirler ancak yapamaz, satamaz ve kullanamazlar. Türkiye’dekilerin böyle bir sorunu yok. Bahsettiğim sitenin bölümleri şunlar:
1. Mahkemelerin içtihatlarına (yorum ve kararlarına) dayanarak patent sisteminin nasıl çalıştığı izah ediliyor. (İnanması zor gelebilir ama Amerikalıların da yaklaşık % 98'i patent sisteminin gerçekte nasıl çalıştığından bihaberdir)
2. Patentlerle teknolojiler tarihi: Teknolojik gelişmelerde kilit rol oynamış birçok patentin konu ve numaraları var. USPTO sitesine gidip bütün bu patentler teker etüt edilebilir. Türkler için bunun; o patentlerin tarihlerinde Anadolu'daki insanların nelerle iştigal ettiklerini karsılaştırma acısından ilginç ve düşündürücü olabileceğini sanıyorum. (Diğer bir değişle dünya nasıl ıskalanmış.)
3. "Tıbbi şırınga imalatı”na yönelik patent araştırması örneği ile pratikte USPTO sitesinin nasıl kullanıldığını anlatıyorum. Erişilen tüm patentlere gene USPTO sitesinden ulaşılabiliyor ve etud edilebiliyor.
4. Patentler nasıl hayata gecirelebilir anlatılıyor. Patentleri hayata geçirebilmek için temel olan "makine imalatı”dır. Makine imalatı da patentlerden öğrenilir. Makine imalatı’nda toplasanız toplasanız yaklaşık 200 mekanizma kullanıldığını görecekseniz. Bu mekanizmaların ve makine imalatının öğrenilebileceği çok güzel patentlerin listesi veriliyor.
ONLINE PATENT KUTUPHANELERI:
Buğun (aslında epeyi yıldan beri) artik tüm ABD (ve diğer sanayileşmiş ülkelerin) patentlerine online olarak ulaşma imkânı var. Aşağıda verilen adreslerdeki patentlerde (tabuttan rokete, pilden silaha, internet firmalarının patentlerinden, genlere, boranin islenmesine kadar) her konuda en eskisinden en son teknolojisine kadar her turlu bilgiye erişebilirsiniz. Aşağıda bunun nasıl olduğunu ve patent araştırmalarını nasıl yapabileceğinizi oldukça detaylı olarak anlatmaya çalışacağım.
Benim en yaygın kullandığım iki site var:
1. U.S. Patent and Trademark Office'in (PTO) sitesi: Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş Yapın (1A)
2. Diğeri Derbent’in sitesi: Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş Yapın (2A)
PTO sitesinde 1790 (bin yediyiz doksan) yılından günümüze kadar âlinmiş tüm ABD patentlerinin resimlerini, 1976'dan beri âlinmiş patentlerin de ayrıca girilmiş metinlerini bulabilirsiniz. Resimler ile metin arasındaki fark su: Resimlerde patentin sayfalarının resimleri çekilip görüntü olarak bilgisayara yüklenmiştir. Yani hem teknik resimleri görüp hamda specifikasyonlari okuyabilirsiniz. 1976'dan sonra ayrıca metinleri girmişler. Bu da "keyword" ile "search" yapma imkânı sağlıyor. 1790'dan bu yana tüm patentlerin resimlerinin varlığı pratik olarak bir "patent kütüphanesi" anlamına geliyor. Üstelik bilgisayar ortamında patent araştırması yapmak çok da hızlanmış oluyor. PTO sitesi şimdilik bedava.
Derbent sitesi bir kaç ay evveline kadar bedava idi. Simdi paralı, ancak bazı temel ve ise yarar araştırmaları hala bedava yapıyor, birazdan aşağıda örnek vereceğim.
Derwent sitesinde 1972'den buyana âlinmiş tüm ABD patentlerinin resim ve metinleri var. Pratik olarak her iki site de benzer hizmetleri veriyor. PTO sitesi 1790'dan buyandaki resimleri barındırdığından benim tercihim.
Derwent sitesinin verdiği su araştırma hala bedava ve benim çok isime yarıyor: Bir patenti daha sonra hangi patentler referans almış. Bu şekilde çok referans gösterilmiş bir patent o teknolojideki kilit patentlerden biri anlamına geliyor. (Ayni hizmet PTO’ da da var ama Derwent'in formatı daha detaylı)
Patentlere vakıf olanlar ve patent araştırması yapmasını bilenler hemen 1A, 2A "link"lerine gidebilirler.
Aşağıdakiler (TIFF OKUYUCU bolumu hariç olmak üzere) konuya yeni olanlar içindir.
PATENT ARAŞTIRMASINI NASIL YAPACAKSINIZ?
Nasıl ki; duvar örülürken her tuğla bir aşağıdakinin üzerine konularak duvar yükselir, her patent de birçok daha evvelden âlinmiş patentlerin üzerine yeni bir bilgi ilave edilmesiyle ortaya çıkmıştır. Dolayısı ile tek bir patenti alıp onu üretime sokarım gibi bir düşünceye sakin kapılmayınız.
Patentlere eriştiğiniz zaman göreceksiniz ki her mucit kendi icadını yaparken hangi patentlerin bilgilerini kullandığını listeler. Dolayısı ile büyük bir ihtimalle sizin de onun referans verdiği patentlere de, hatta bu patentlerin referanslarına da ulaşmanız gerekecek. Belli bir noktaya geldiğinizde artik o teknolojiyi geçmişi ile birlikte bildiğinizi hissedeceğinizdir. İste o noktada istediğiniz patentteki öğretileri üretime koyabilirsiniz.
Aklınıza "aman ben bu patenti çalıyor durumuna düşüyorum, basıma kanunen neler gelir?" gibi bir soru gelebilir. Bu sorunun cevabi "hiç bir şey gelmez"dir, zira o patentlerin sadece yaklaşık binde biri Türkiye’de tescil edilmiş, binde 999'u tescil edilmemiştir. Patentlerdeki bilgileri öğrendikten sonra bir patenti üretime sokmaya karar verirseniz ve de çok korkak birisi iseniz, o zaman o patentin Türkiye’de tescil edilip edilmediğini Türk patent ofisine sorabilirsiz. Ancak böyle bir olasılık, demin dediğim gibi, yok denecek kadar azdır. (Türkiye 3. dünya ülkesi olduğundan "first class patent countries" denen sanayileşmiş ülkeler patentlerini Türkiye’de tescil ettirmek ihtiyacını hissetmiyorlar.)
Patent araştırması yapmanın bir kaç yolu var. Bunların içinde en çok isinize yarayacak uç (3) yol şunlar:
A. Keyword
1A ve 2A adreslerine gittiğinizde "keyword"u yazdığınızda o "keyword"e rastlanan tüm patentlerin listesini size getirecekler. O patentleri tarayarak isinize yarayabilecekleri ayıklamanız gerekecek. (PTO'da yıllar kısmına "ALL YEARS" yazmayı unutmayın)
Daha detaylı izahatları 1A ve 2A'ya gittiğinizdeki pencerelerde bulacaksınız.
B. Classification (Konusuna Gore araştırma)
Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş Yapın (1B)
1B adresine gittiğinizde konularına Gore ABD patent sınıflandırmasını bulacaksınız. Bu sayfayı tarayarak ilgilendiğiniz konuları bulabilirsiniz. Her sınıfın alt sınıfları vardır. Sınıfı seçtikten sonra alt sınıfları tarayarak kendi konunuzu bulursunuz. (Buğun yaklaşık 450 sınıf, gene yaklaşık 150.000 kadar alt sınıf vardır). Sınıf ve alt sınıfınızı bulduktan sonra karsınıza o konuda 1790'yilindan beri âlinmiş patentlerin listesi çıkar. Teker tarayarak isinize yarayanları ayıklarsınız.
Bazı konularda, örneğin tentür diyot'ta kullanılan "iyot"un üretim teknolojisi çok öncelerden oturmuş olabiliyor. (İyot’ta 1930'larda). Böyle bir durumda PTO'daki patent resimlerinden her turlu bilgiye erişebiliyorsunuz. Derwent'te böyle bir imkân yok.
C. Şirket ismi
Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş Yapın (1C)
ABD’de veya herhangi diğer sanayileşmiş ülkede, ilgilendiğiniz konuda üretim yapan bir firma biliyorsanız, o firmanın ABD'de almış olduğu tüm patentleri 1C adresinden bulabilirsiniz. Söyle ki;
1C adresinde karsınıza "Boolean Search" penceresi gelecektir. "Term 1" yerine firmanın ismini yazınız. "Field 1" yerine seçeneklerden "Assignee Name"i seciniz. Bir de hemen biraz aşağıda "Select Years" I göreceksiniz. Seçeneklerden "All Years" I seçip, search değiniz. Size o firmanın sahip olduğu tüm patentlerin listesini dökecektir.
Örneğin Fisher-Price firması ABD'de bebek ve çocuk ürünleri üreten firmalardan biridir. Araştırırsanız 74 patenti olduğunu göreceksiniz.
Ayni araştırma değişik firmalar için su neticeleri verir:
Firma (Tescil edilmiş patent şayisi)
Microsoft (1710)
Intel (4617)
Mitac (19) (Taiwan'li bilgisayar üreticisi)
Ford (6553)
Hyundai (2146)
Kia (82)
Toyota (7355)
Honda (6989)
Tofas (0)
Firestone (584) (ABD'li lastik üreticisi, Lassa'ya montaj atölyelerini satan)
Lassa (0)
Sabancı (0)
TIFF OKUYUCU:
PTO'daki yukarıda anlattığım tüm hizmetlere verdiğim "link"lere basarak hemen erişip araştırmaları yapabilirsiniz. Yani firmaların patentlerini görebilir, keyword araştırabilir, patentlerin metinlerini okuyabilirsiniz. Ancak patentlerin resimlerine erişebilmek için "TIFF" dokümanlarını okuyabilen bir "plug-in" gerekmektedir. Netscape açar kullananlara Netscape kendisi böyle TIFF plug-in'lerin adreslerini veriyor. Bu plug-in'lerin bazıları bedava. Bedava olanları deneyebilirsiniz. (Download etmeniz gerekecek). Ben bedava olan denedim, memnun kalmadım.
Sonra;
Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş Yapın adresinden "CPC view" denen programı satın aldım ($19.95) ve kullanıyorum. Memnunum. Programı 2 hafta bedava deneyebiliyorsunuz. (Ayni adreste Avrupa ve Japon patentlerine erişme link'leri de olduğunu göreceksiniz. Ayni hizmet PTO ve Derwent'te de var).
Explorer kullananlar için bir kaç TIFF kaynağı adresi daha vereyim:
Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş YapınLinklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş YapınLinklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linkleri görebilmek İçin
Üye Olun veya
Giriş YapınSONUÇ:
Yukarida söylediğim gibi patent araştırması ipucu çekilerek, her patentin üzerine kurulduğu diğer patentleri araştırarak yapılır. 20. yüzyılın basında Japonya, ikinci yarısında Güney Doğu Asya Kaplanları diye anılan Güney Kore, Taiwan vb yakin bir geçmişte Cin Halk Cumhuriyeti; zamanında patent kütüphaneleri kurarak, bu engin bilgiler sayesinde sanayi devrimlerini gerçekleştirdiler.
ABD PTO'sunun vazifesi patentlerdeki bilgilerin ABD halkına yayılmasını sağlamak. Benim sizlere burada verdiğim adresler o hizmetin bünyesinde gerçekleştiriliyor. Diğer bir değişle ABD halkına sağlanan bu imkan ABD Patent Ofisi sayesinde herkesin elinin altında. Yeter ki insanlar farkına varsın ve ABD PTO’ su bu hizmeti yabancı ülke halklarına yasaklamasın.
------------------
Tamer Özel, Mak. Yük. Müh.
ozel@patents4technologies.comTexas, USA
-------------------
Bu makale, yazarın 29.08.2001 ve 31.08.2001 tarihlerinde TürkCADCAM e-mail grubuna gönderdiği iki mesajdan derlenmiştir. İlk bölüm, yazarın 1992 yılında İnkılâp Kitapevi tarafından yayınlanmış "Amerika Birleşik Devletleri: Madalyonun Öbür Yüzü" isimli kitabından alıntılar içermektedir.
-------------------
Logged