şantiye şefi olacam diyenlere

kendi deneyimlerim olmamakla birlikte bir kaynaktan alıntıır faydalı olabileceğini düşündüm herkese iyigunler

Çogumuz biliriz ki üniversitelerimizde insaat mühendisligi bölümü ders müfredatlarında hep teorik oalrak konular anlatılır ve pratik kısımlar yazları stajlarla giderilmeye calısılır. Fakat bu stajlar ne oranda yapılır veya bu stajer ögrencilere ne kadar dogru bilgiler ogretilir bu denetlenmez.Genel olarak bu stajerleri girdikleri yerlerde ayak islerine kullanılır.hamallık isleri yaptırılır.dolayısıyla cok az bi faydası olur.bu egitim sistemimizin yanlıslıgı onları ileride bir santiyeye girdiklerinde sanki hic bilmedigi bir seyle karsı karsıya bırakır ve üretim kalitesi düser.Hic bisey bilmeyen mühendis ya bunu saklayıp biliyomus nuarası yapacak ve hatalara goz yumacaktır yada santıye kalfası -ustası ne derse onu dogru olarak gorecek ve yanlıs bilgiler ogrenecek onların hatalarını bılemeyecektır.
İste benim bu kısımda anlatacaklarım bu arkadaslar icin olacaktır. Santiyedeki problemler nelerdir neyapılır,imalatlar nasıl denetlenir,her isi yapım ve denetlemenin puf noktaları,resmi dairelerle ilgili yazısmalar ve uymanız gereken kurallar,santiye yonetimi gibi konularda kendi deneyimler ve bilgilerim dogrultusunda yardımcı olmaya calısacagım.
İhaleyi alınmıs ve yeni bir santiye kuruyorsunuz.Siz bir mühendis olarak bu insaatın santiye sefligi gorevine getirildiniz. Bu size hic tahmin edemiyeceginiz kadar büyük sorumluluklar yükleyecektir.Tabi bu anlattıklarım cok buyuk firmalar disında gepsi icin gecerlidir.Cünkü BU firmaların kurmus oldugu santiyeler de santiye masrafını azaltmak icin cogu seyi mecburen kısmak zorundasınızdır. Bu birim fiyatlar ve bu kırımla isin icinden cıkmanız imkansızdır.örnegın bu santiyelerın hic birinde makına ve elektrık muhendisi yoktur. cunku bunların gorevi isin kesfine oranla cok azdır ve burda sureklı bu elemanları barındıramazsınız.Oysa ihale taahhutnamesınde onları sureklı santıyede bulunduracagınız yazmaktadır. Birde bakacaksınız ki santiyenin santiye sefi dısımda daha bır cok gorev sizi bekliyor bunlar: satın almacı, ekip kuran, kalfa, hakedis hazırlayan ve dairede bunun incelemesini takip eden, daire lie iliskileri ve yazısmaları takip eden, hatta muhasebecisi bile siz olmussunuz . Ama korkmayın tum bunları aynı anda yapabilirsiniz bosuna insaat muhendisi olmadınız ya .ben size tum bu asamarda ne yapabileceginizi anlatacagım . sizin yapmanız gereken bunlardan faydalan mak ve kendi insiyatifinizi de kullanarak karsılasacagınız problemlerde ve zorluklarda bunları en iyi yoldan cozumlemektir.
!........Artık santiyemize gecebiliriz........!
Artık santiye sefisiniz. İşin sözlesmesi yapılmıs geri kalan sizin göreviniz. Şantiyenin oldugu sehre gittiniz.İlk isiniz isveren idare ile tanısmak olmalı,kontrol mühendisleriyle tanısmalısınız.Bir eser meydana grtireceksiniz ve bunu en iyi sekilde yapmanız ne kadar uyumlu calıstıgınıza ne kadar iyi anlasa bildiginize baglıdır.Bundan dolayı her adımı birlikte koordine etmeniz gerekir. Resmi islerde proje dısında yapacagınız degisikleri ancak dairenin izin ve onayı ile yapabilirsiniz.
--PROJELER--İdareye isin projelerinin tarafınıza verilmesini isteyen bir dilekce yazın. Dikkat! Bundan sonra yapacagınuız tüm yazısmalar en az iki nusha olmalıdır kibir nushayı onaylanmıs sekliyle kendi dosyanıza takabilin.
--YER TESLİM TUTANAGI--İsin yer tesliminin ytarafımnıza yapılmasını istediginiz bir dilek ce yazın.İdare size yer teslimini yapmaları icinyetkili memurlarını gorevlendirecektir,bunlarla is yerine gidin ve arsanın yerini teslim alın. Kadastrodan gelecek gorevlilere arsanın koselerini isaretletin ve bu köse noktalarını insaatın sonuna kadar saklayabileceginiz röper taslarına baglayın.Daha sonra karsılıklı "Yer teslim Tutanagı" üdzenleyeceksiniz ve imzalayacaksınız. Bu tutanak sizin resmi sure baslangıcınız sayılacaktır.Eger yer teslimi sırasında hava bozuk ,sel, fırtına gibi gibi calısmaya müsait degilse yer teslimini almayın veya bu durumu tutanakta belli edin. Bu durum zamanı az olan islerde sizi zor duruma sokar. yer teslimini aldıgınız icin calısılmayan dönemde bile olsanız sizin süreniz baslamıstır cunku yer teslımını almak demek her sey calısmaya musaıt demektır.Ve calısamasanızda sure uzatımını alamazsınız.Diger turlu süre uzatım hakkına sahipsinizdir.
--SURE UZATIMI-- Yer tesliminin gec yapılması isin sayıstayca onayının gec yapılması,yer teslimini aldınız fakat projeler gec verildi,%30 kesif artısı,afetler,savas gibi olagan dısı durumlar, odenek yetersizligi gibi durumlarda sure uzatımı alma hakkınız vardır. fakat bunların cogu icin bu hakkınızın dogdugu anda 10 gun icinde daireye bu durumu dilekce ile bildirip hakınızı istemelisiniz yoksa sonradan boyle bir hak talep edemezsiniz.Goruyorsunuz ya her seyin bası dilekce ne yaparsanız yapın mutlaka dilekce ile bunu resmilestirmeniz gerekiyor.En ufak bir sorununuz dahi olsa bunu agız yoluyla degilde resmi olarak dilekce ile yapın eger basınız agrımasın istiyosanız tabiki.
--İŞ PROGRAMLARI--İs programları malzeme ve imalat is programı olarak ikiye ayrılır.İsin kesfi ve yıllara gore odenek durumuna gore bu isin suresine bu odenek mıktarını belli imalat sırasına dikkat ederek dagıtma islemine imalat is programı diyoz. İmalat is programına uyarak burda kı malazemelerden ihzarat yapabileceklerimizi dagıtmayada ihzarat isprogramı diyoruz.Bu programlara uyarak imalat ve ihzarat yapabiliriz eger geri kalırsak dairenin bizi uyararak ceza ile birlikte isi fesh etme hakkı dahi vardır. Bir dilekce eki ile birlikte daireye verin. Bu programları en kısa zamanda vermelıyız kı suresını asarsak cezası vardır.Müteahhide sözlesmesinde belirtilen zorunlu neden lerle süre uzatımı verilmesi veya yasal olarak kesif artısı olması veya yılı ıcınde ıs programında ongorulen ıse yetecek kadar odenegın ayrılmaması hallerınde,uzatılan sureye gore yıllık odenek dılımlerınde ve is programında degısıklık yapılarak onaylanır. İs pogramları hakkında daha detaylı bilgi almak icin "is programı" bolümüne bakabilirsiniz.
--TAAHHUTNAMELER--İsin sözlesmesi sırasında taahhut ettiginiz belgeleri cezalı duruma düsmek istemiyorsanız belli bir süre icinde vermek zorundasınız.Yapı racları taahhutnamesi, teknık personel taahhütnamesi gibi belgelerdir. Bir dilekce eki ile birlikte daireye verin.Genellikle 15 gunluk bır sure verilir.
--VAZİYET PLANI--Araziye ait tesviye egrili plan alındıktan sonra imar durumunda verilen azami yükseklik, yoldan ve komsu parselden uzaklık ile.zemin durumu, yol ve kanalizasyon kotları mimari ve fonksiyonal estetik ve ekonomi bakımından mevcut arazi kotlarına göre temel altı, bodrum ve zemin kotları ile bahce tesviye kotları tespit edilir ve binanın en uygun ve ekonomik yatay ve düsüy yerlestirme durumuna göre vaziyet planı yapılır. Vaziyet planı bina maliyet ve güzelliğine cok tesir eder.Vaziyet planında alınacak en kesitlerde itibari kotlara göre temel altı, bahce, tretuvar ve yol kotları ile bina döseme kotları gösterilir.Vaziyet planlarını ilgili resmi daire cizer ve bir dilekce ile onlardan istenilir.
--SANTİYE BİNALARI KURULUMU--Şantiyenin her tturlu barınma,ihtiyac, yatma, yönetim gibi ihtiyaclarını karsılamak icin santiye binaları kurmalısınız.bu binaların buyuklugu santiyenin buyuklugune gore ayarlanabilir.Genal olarak prefabrik bina kullanıldıgı gibi cadırlarda kullanılmaktadır.Fakat ben ekonomi,rahatlık, ve kullanım acısından prefabrik binaları öneririm.Santiyeyi bir fabrika olarak düsünün ve bu fabrikada üretim yapacaksınız.Bina üğüreteceksiniz.Burda en iyi verimi almak icinde Ordacalısacak insanlara en iyi kosulları saglamanız gerekir.SAntiye sefi ofisini Mumkun oldugu kadar tum santiyeyi kontrol edebileceginiz bir yere koyun. tum imalat ve hareketler gözünüzün önünde olmalı ki her an santiyede ne oluyor ne bitiyor takip edebilin. Bu size inanılmaz kolaylıklar saglar. Ayrıca kendi ofisinizi mümkün oldugu kadar diger binalardan uzak kısma koyun. Bu tür prefabrik binalarda ses yalıtımı cok zayıftır. Bir odadan konusulan diger odadan duyulur. Elbetteki sizde özel konusmalarınızın duyulmasını istemezsiniz. Bundan dolayı mümkün oldugu kadar uzaga koymalısınız.
--SANTİYE SUYU BAGLATILMASI--Santiyeler icin su baglatma işi belediyelere yaptırılır. 1'er nusha proje ve vaziyet planı ve ekte dilekceyle santiye suyunun baglanması icin belediyeye müraacat edilir. Yeterli kalınlıkta ve miktarda su borusu, saat, musluk, vana ve diger lazım olabilecek montaj malzemeleri alınır. Bundan sonrasını bir tesisat ustası ve belediyenin tesisat iscileri ortaklasa halleder. Sizin tesisat ustanız santiye dagıtımını yapar. Dikkat etmeniz gereken su saatini dıs etkenlere karsı korumaktır bunun icinde bir betonarme kutu yapar ve icine yalıtımıyla birlikte koyarsanız hem dondan hemde diger etkanlerden korumus olursunuz.
--SANTİYE ELEKTRİGİ BAGLATILMASI--Santiye elektrik baglama islerine santiyenin baglı oldugu elektrik kurumu bakar. Yine bir dilekce ve ekinde 1'er nusha proje ve vaziyet planı ile muracaat edilir.daha önceden santiyenin elektrik ihtiyacını karsılayabilecek guc ve büyüklükte yaptırdıgınız ana elektrik panosuna elektrik kurumundan yetkili birisi baglantıyı yapar.burdan sonra santiye ici dagıtımını siz kendi elektrik elamanlarınıza yaptırırsınız.Bir miktar elktrik harcı odemek zorundasınız ve bunu kendi cebinizden verirsiniz. İdare bunu karsılamaz.
--SANTİYE TELEFONU BAGLATILMASI--Santiyenin bulundugu yerin baglı oldugu telofon kurumuna dilekce ve ekinde 1'er nusha proje ve vaziyet planı ile müraacat edilir. Daha sonra telofon kurumu santiyenize telofon baglayacaktır.
--İNSAAT RUHSATI ALINMASI--İnşaat ruhsatı alımı isin devamı ile birlikte alınır. İdare ve şantiye şefi ortak hareket ederek alırlar.İki tarafında görevidir. İnsaat Ruhsatı ilgili belediyeler tarafından verilmekte olup Dilekçe ve ekinde 1'er nüsha projeler ve vaziyet planıyla birlikte müracaat edilir. Gerekli islemler bundan sonra takip edilir. Ruhsat harçlarını sizin ödemeniz gerekiyor fakat harç makbuzlarıyla birlikte ilk hak edişte bu harcı alabilirsiniz.
--İŞCİ SİGORTA İSLEMLERİ--Müteahhit calıstırdıgı iscilerin sigorta ile iliskilerini düzenlemek zorunlulugundadır.bir hizmet akdine dayanarak bir veya bir kac isveren tarafın dan calıstırılanlar, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa gore "sigortalı" sayılırlar ve bu kanunda belirtilen yardımlardan yararlanırlar.Bu sigortalıların calıstıkları yere "isyeri" denir. Sigortalıları calıstıran gercek veya tüzel kisilere "isveren" denir.Bir is yerinde calıstırılanlar ise alınmaları ile sigortalı olurlat
1-İsyerlerinin tescili:İs yerlerinde sigortalı calıstıran Veya boyle ıs yerını devır alan veya İsyeri kendisine intikal eden is veren örnegi kurumca hazırlanan 3 nusha "is yeri bildirgesini" sigortalı calıstırmaya basladıgı tarihten itibaren en gec 1 ay icerisinde isyerinin baglı oldugu kurum subesine alındı belgesi karsılıgında verir veya posta ile gonderir.Aynı isverenin birden fazla is yeri kurmasi hhalinde her isyeri icicn ayrı ayrı bildirge düzenlenir.Böylece bildirilen her is yerine bir sicil numarasi verilir ve bu isverene teblig edilir.İsyerinin devri, kapatılması gibi durumlarda en gec bir ay icerisinde ilgili kurum subesine bir yazı ile bildirilir.
2-sigortalıların tescili:İsveren calıstırdıgı sigortalıları örnegi kumca hazırlanacak bildirgelerle en gec bir ay icerisinde kuruma bildirmelidir.bu ise giris bildirgeleri:a)ilk defa sigortaya tabi olacaklar icin ücer nüsha doldurulur, hepsi kuruma yollanır.sigortalıya verilecek sicil numaraları bu bildirgelere islenerek bir nushası isverene verilir.b)Daha önce sigorta sicil numarası alınmıs kisilere ikiser suret doldurulur.Bir nushası kuruma gonderilir,diger nushası isverende kalır.Sigortanın verecegi sicil kartına bu sicil numaraları islenir.
Bir santiye sefine düsen gorev bu santiyeye aldıgı her isci icin gerekli olan nufus cuzdanı ornegi, sigorta kartı fotokopisi ve yeteri kadar resim almak ve bunları merkez buroya gondermektir.Ayrıca sigorta birim bordraları isyerin de tum iscilerin gorebilecegi bir yere asılmalıdır.
--MALZEME OCAKLARI TESPİTİ VE KROKİLERİ--İhzarat ve tasımaya baslamadan once malzeme nakledecegi fabrika ocak ve depo yerlerini idareye bildirecek, bunun uzerine kontrol muhendisligi nakliyeye tabi malzeme ocaklarını uygun vasıflara sahip olması sartı ile mukayese hesapları yaparak en uygun olanını sececektır.Daha sonra bu husustaki görüsünü muteahhide yazılı olarak bildirecektir.Buna göre nakliye analizleri yapılarak, nakliye birim fiyatları tespit edilir.Gösterilen ocaklarda ihzarat malzemesi herhangi bir sebeple vaktinde temin edilemezse, ocak veya depo yerlerinin degistirilmesi hususunda müteahhitlikce vaktinde müraacat edilmeli, yazılı izinden sonra ihzarata gecilmelidir.
Malzeme ocaklarının tespitinden sonra bunların krokileri cizilmelidir.BUkrokilerde tasınacak malzemelerin tumu aynı sayfada gosterilmelidir ve ise uzaklıkları ile malzeme ocaklarının adı ve malzeme birim agırlıkları olmalıdır. Bu krokiler bize ilerde hakedislerimizde yardımcı olacaktır.Bu krokiler daha sonra kontrol orgutuyle karsılıklı olarak onaylanır.Ornek bir kroki assagıda gosterilmistir.
Yapı ile ilgili genel ve on bilgileri ögrendik, santiyemizi kurduk, artık her türlü alt yapıyı hazırladıgımıza gore insaatımızı yapmaya, imalatlara baslıyalım

--PLANKOTE CIKARTILMASI ve HAFRİYAT YAPILMASI--Temel hafriyat miktarlarının belirlenmesine esas olmak uzere, uzerine yapı kurulacak arazinin plankotesinin alınması gerekir.Bu islem icin bir arazi parcasının kotlandırılması ve tesviye egrisinin gecirilmesinde uygulanan yontem olan yuzey nivalmanı uygulanır.
Yüzey nivalmanı icin duruma ve isinönam derecesine gore arsa, kenarları 5-10-20 metre olan karelere ayrılır.Karelere ayrılma islemi icinarsanın a,c ve b,dkoselerını bırlestıren dogruların 0 kesim noktasından birbirine dik istikamette iki tarafa alınan (l-l)(l1-l1)dogruları üzerinde mesela 10 'ar metre aralıklarla isaretlenen noktalar birlestirilerek arazi parcası düzgün karelere ayrılır.bu karelerin kose noktaları belirlenir ve buralara birer kazık cakılır.Ayrıca binanın kose noktalarınada birer kazık cakılır.Bu kazıkların kotlarını bulmak icin nivo uygun bir yere kurularak sabit bir röperin kodu itibari kot (mesela 100 kotu) kabul edilir, mira okumaları yapılır ve nokta kotları bulunur.Sayet aletin bir defa kurulmasıyla okunamıyorsa ,alet müsait olan bir kac yere daha kurulur fakat bu sefer okumalar su sekılde olur.Bir noktadaki ilk alet okuması geri okuma,sonraki okumalar orta okuma son alet okuması ise ileri okuma olur. ve o noktadan mira degistirilmeden nivo degistirilir sonra mira yeniden okunur ve bu okuma yine geri okuma olur. ve okumaya aynı sekilde devam edilir.yapılan nivelmanı kontrol etmek amacıyla ilk okunan nokta sonra tekrar okunur ve okumalar tamamlanır.asagıdaki nivelman ornegini etut ederek daha fazla anlıyacagınızı umuyorum.
üst kotları aldıktan sonra hafriyata gecebiliriz.ancak oncelikle hafriyat malzemelerini dökmek icin bir yere ihtiyacımız olacak ve bu yeride ilgili belediyeye dilekce ile basvurarak hafriyat döküm alanını gostermesini isteriz belediye memurlugu bize cevap olarak dokum alanını ve bu alanın santiyeye uzaklıgını belırten bır dılekce verir santiye ile dokum alanı arasındakı uzaklık hakedislerimizde kullanacagımız hafriyat naklinde isimize yarayacaktır.
Bina kose noktaları vaziyet planından belirlenerek araziye tatbik edilir ve bu noktala birer kazık cakılır. daha sonra yapacagımız hafriyattan her kenardan olmak uzere 50 ser cm dısarı ya gelmak üzere koselere kazık cakılır. bu 50 cm bizim calısma payımız olacaktır. bu kose kazıklarının her birinden digerine cırpı ipi gerilir ve bu iplerin uzerinden kırec dokulerek hafrıyat alanımızı belırlerız.daha sonra hafrıyata gecebiliriz. gunumuzde daha cok eekavator ve loderler hafriyat icin kullanılmaktadır.cizdigimiz alan icerisinde bu makinalar hafriyat yaparlar.Burda dikkat etmemiz gerekenler sunlardır.a)Hafriyat alanı sureklı sulanarak etrafa toz gıtmesını onlemek b)Hafriyat taban kotlarını sureklı kontrol etmek.BUislem daha once yaptıgımız roperler ve vaziyet planı enkesitlerinde verilen kotlara uyarak nivo ile sureklı kontrol edilir.C)temelde kademe varsa buna ozellıkle dıkkat etmek.c)Hafriyat sırasında cıkan malzeme kontrol teskilatınca kontrol edilerek dolguya uygun kısmı uygun depo yerlerine depo ettirilebilir.e)zemınde cıkmasi muhtemel olaylara karsi önleminizi alın bu olaylar zeminde su cıkması ve yumusak kenarkarda toprak kayması olabilir.gerekli su motorlarını hazırlıklı tutun ve iksa yapma ihtimalinize karsı yeterli oranda kereste bulundurun.
--HAFRİYAT KLAS TESPİTİ--Hafriyat klas tespiti icin verdigimiz dilekceye karsılık kurulan heyet Bayındırlık İsleri Kontrol Yonetmeliginin 12.9 maddesine göre tespit yaparZemin cinsleri Genel Teknik Sartnamesssine Göre;
a)Toprak zemin(Yumusak toprak,Sert toprak)
b)Küskülük Zemin(Yumusak kuskuluk, Sert küskülük)
c)Kaya zemin (Yumusak kaya, Sert kaya, Cok sert kaya)
d)Balcık zemin
Kazı cinsleri:
1Serbest kazılar: a)bina insaatında:Kazı veya temel tatbikat projesi cevresinin tabii zeminle kesistigi en alcak noktadan gecen sıfır düzleminin uzerinde kalan kazılar, b) Taban genisligi 1 metreden fazla olan seritvari kazılarda yeteri kadar sık alınan en kesitlerin tabii zeminle kesistigi En alcak kotlu noktalardan gecen en kesit icindeki yatay dogruların teskil ettigi yüzeylerin üstündeki kazılardır.
2-Derin kazılar: a) Dar derin kazılar:taban genisligi 1 metreden az olan kazılar b)Genis kazılar:Taban genisligi 1metreden fazla olan kazılar.
3-Özel kazılar:
Klas heyeti yukarıda acıklanan zemin ve kazı cinsine göre zemin bünyesinin bütün özelligini ihtiva eden bir rapor hazırlar, İnsaat kontrolunun da üye olarak bulundugu bu kurul zemin kazı cinslerinin ve miktarlarının tespiti icin luzumu kadar en ve boy kesıt alır.Kazı sınıflarının Kalınlıgı ve genisligi en kesitlerde özel isaretlerle gösterilecek ve uzunluklarıda boy kesıtlere isaretlenerek bütün olculeri tam olarak yazılacaktıre.Bu kesitlere göre kazı lanları bulunarak,h her sınıf icin ayrı ayrı kübaj hesapları cıkartılacaktır. Bu islemlere ait tutanak, proje atasman ve kubaj hesapları klas heyeti, kontrol amiri, kontrol ve müteahhitlikce imzalanacaktır.Kaya malzemesinden cıkan malzemenin ise yarayıp yaramayacagı ayrıca belirtilecektir.
--TEMEL TABANINA KUM CAKIL SERİLMESİ--Kum cakıl serimindeki amac binanın toprakla ilgisini kesmek,grobetone altlık yapmak kısmende temeldeki kot farklılıklarını gidermektir.Tuvenan malzeme denen yıkanmamıs kum cakıl kullanılır.
--TEMEL TABANINA GROBETON DÖKÜMÜ--Grobeton yapmamızdaki amac temel topragı ile temel betonarmesının ilgisini kesmek ve temelden gelebilecek su ve asidik özellikli sıvılardan betonarmemizi korumak ve temel tabanını istenilen duzlüge getirmektir.Grobetonun normal betonlardan farkı demir kullanmamamız ve cimento oranın daha az olmasını sayabilirim. Grobeton atarken ozellikle nivo ile her asamasını kontrol etmek ve boylece düzgün ve vazıyet planına uygun bir saha elde etmek olmalı.Grobeton atıldıktan sonrakı gunlerde sulanmasına dikkat etmelisiniz.
--SANTİYEDE YAPTIRILACAK İSCİLİKLER HAKKINDA--Santiyede yaptıracagımız iscilikleri ikiye ayırabiliriz
a)yevmiyeli iscilikler:Bu sistemde isciler belli bir kisiye calısmaz her biri ayrı ayrı sirket elamanıdır. ve hepsinin maas bordrosu sirketce takip edilir.
b)Taseron sistemi:Bu sistemde siz hic bir isci ile ugrasmıyorsunuz sadece taseron ile muhatap oluyor ve yaptırımlarınızı ona uyguluyorsunuz.benim önerecegim sistem bu cünkü uzerinizdeki yuku hafifletiyor vede sirket acısından maliyetide azaltıyor.Taseron sisteminde aranızda bir sozlesme yapıyorsunuz ve bu sozlesmeye istinaen her turlu iliskinizi düzenliyorsunuz.Bu sözlesme sizin yaptırım gucunuz olacagından cok ıyı yazmanız gerekir.Taseron islerinde ücretlendirme isin cinsine gore degismektedir.Boya, sıva, tugla, duvar gibi islerde m2 üzerinden olmaktadır.Demir ve kalıp isciliklerinde ise iki tur ücretlendirme mevcuttur a)Düz olcu:Bu olcu normal hakedis miktarları üzerinden yapılan ölcümlemedir b)Kırık ölcü:Bu ise biraz daha karısık olup su sekilde yapılır:Normal tabliye oturum alanı cıkıntılarla birlikte bulunur+uzun kenarı 1 metreyi gecen perde ve kolonlarda bu kısımların tek yuzunun yukseklıkle carpılmasıyla alan bulunur ve bu iki alanın toplamı bizim kırık olcumuz olur.
simdi bir sonraki sayfada ornek bir taseron sozlesmesi veriyorum onu inceleyin ve ona gore diger taseron sozlesmelerinde faydalanın.
--ÖRNEK TASERON SÖZLESMESİ--
Bir taraftan ....................Sirketi ile diger taraftan.....................adresinde oturan...............asagıdaki sekilde anlasmıslardır.
1-..............Sirketinin taahhüdündeki...............insaatında kalıp isciligini, sirketin idareye karsı baglı oldugu teknik mecburiyetler dahilinde ekteki projelere ve verilen programa uygun tarzda taseron olarak ...................yapacaktır.
2-Santiyede gerekli kolon ve perde aksları,kotlar taseron tarafından alınacak ve santiyece kontrol edilecektir.
3-İs Programının aksatılmaması gayesi ile santiye sefligince lüzum gorüldügü taktirde taseron isci sayısını aktarmaya ve santiye sefligince istenmeyen iscileri hemen degistirmeye, gereken isci usta ile is icin luzumlu aletleri santiyede bulundurmayı kabul ve taahhüt eder.
4-Santiyede mevcut ise vinc ve asansor gibi araclardan diger isleri aksatmamak kaydı ile taseronun istifadesi saglanacaktır.Taserona yapacagı isler icin yukseklik ve derinlik zammı verilmeyecektir. Vinc ve asansore yukleme ve bosaltma taseronca yapılacaktır.
5-Taseron herhangi bir mahalde calısırken diger imalata zarar vermemek üzere gerekli her türlü tedbiri almak ve bu hususta santiyenin talimatlarınada uymak zorundadır.Alınacak tedbirlere ragmen Taseron santiyece ve diger taseronlarca yapılan her hangi bir imalatı hasara ugrattıgı taktırde zararı tazmin etmekle sorumludur.
6-Taseron beton dökümü esnasında, kalıpları kontrol icin yeterli miktarda kalıpcı bulunduracaktır. Ayrıca taseronun bizzat kendisi veya vekili devamli olarak santiyede bulunmak mecburiyetindedir.
7-Beton dökümü sırasında veya herhangi bir sebeple kalıpların cokmesınden hasıl olacak her turlu zarar taseronca tazmin edilir. Yeniniden yapılan kalıp icin ayrıca bir bedel ödenmez.
8-Taseron is sırasında muvzuatlara uygun olarak emniyet tedbirlerini alacaktır. Santiyenin bu konudaki özel isteklerinide yerine getirecektir. İs güvenligi ve emniyet tedbirlerinin alınmamasından dogacak her türlü cazai ve maddi husus taserona aittir.
9-Taseronun yapmayı taahhut ettigi imalatı bitirebilmesi icin günde ...........m2 kalıp yapacak ekibe sahip olması gerekmektedir.Yapacagı is programında bu miktar esas olacaktır.
10-Projesine uygun düz satıhlı kalıp yapılmasının ve her m2 isciligi ............ TL. dir. Tüm iskeleler bu fiyata dahildir.
11-Taserona kereste , tahta, civi, ciroz, ciroz demiri, plastik boru, beton briket, yag santiye tarafından isyerinde teslim edilir. Bayındırlık analizlerine nazaran civide %10 dan fazla zayiat taserondan tanzim edilir. Diger demirbas malzemelerde zayiat kabul edilemez.
12-Ambardan cıkan kerestenin mahsubunda en fazla %10 zayiat kabul edilecektir. %10 kereste zayiatına kullanılmayacak durumda olan kereste ile boyları 0,50 mt nin altında olan kereste dahil edilecektir. Zayiat fazla olursa aradaki fark taserondan tanzim edilecektir.
13-Santiyede elektrik taserona ücretsiz verilecektir.
14-Kalınlık, planya, daire testere makinaları santiyece ücretsiz verilecektir. Bakımı ve arızaları taseronca yaptırılacaktır. Taseron bu makinaları santiye dısına cıkartamıyacaktır.
15-Taseron bu mukavele ilgili S.Sigorta pirim tutarının vergi ve pul bedellerinin hakedisinden kesilmesini kabul eder.bordrolar sirketce tutulacaktır.
16-Taseronun hakedisi her türlü borcu odendikten sınra nakten odenir. aksi halde sirket bu borcları hesabından keserek ödeyecektir. Taseron aldıgı net paranın faturasını kesecektir.
17-Taseron is programına, mukaveleye uygun is yapacaktır. Aksi halde veya taseronun zararı halinde sirket bu mukaveleyi iptale yetkilidir.
18-Taseron hakedislerinden %10 oranında nakit teminat kesilecektir.
19-Sendikalarla yapılan toplu sözlesme hak ve vecibelerinden taseron sorumludur.
20-İsin yapılmayan kısmının bırakılması halınde %20 oranında hakedisten kesinti yapılacak ve gelir kaydedilecektir.
21-Bu fiyatlar is sonuna kadar sabit olup iscilik ve makina fiyatlarının artması sebebiyle taseron hic bir zaman zam talep edemez.
22-Her ayın hakedisi, takip edilen ayın ilk haftası icinde hazırlanır.karsılıklı imzalasılır. Ödemeler yine takip eden 2. veya 3. hafta icerisinde yapılır.
23-Her hakedisten kesilen %10 teminat, is zamanında ve projesine uygun bitmis ise son hakediste iade edilir.
24-Taseron iscilik ödemelerinde firmaya ait ödeme cetvellerini iscilere imza ettirdikten sonra santiye sefine iade edecektir.
25-Bir önceki hakedisle ilgi fatura getirilmeden taserona ödeme yapılmayacaktır.

TASERON FİRMA
--TEMEL KALIP İMALATI--
Temel kalıp imalatı binamızın en önemli asamalarundan birisir. Söyleki; burada yapılacak bir hata tüm bina boyunca devam eder ve düzeltilme ihtimali cok azdır. Bu hatalar aks kayması, kot hatası olabilir
Temelle ilgili kalıp projelerini taserona zimmet karsılıgı veriniz.cünkü bu projeler zimmetlenmezse geri gelme olasılıgı cok az olmakla beraber gelsede yırtık olma ihtimai fazladır. kalıp yapımındaki amac bilindigi gibi betona istenilen sekli vermektir.
--Kalıp İmalatı İcin Kullanılan Malzemeler--kalıp imalatı sırasında gerekli olan malzemeleri kısaca tanıyalım
1)KERESTE:insaatlarda genel olarak kalıp deyince akla kereste gelir.cok cesitleri olmakla beraber "cam" ve "kavak" kerestesi en cok kullanılan cesitleridir. "Kavak" fazla dayanıklı bir malzeme degildir. kalıp esnasında cok cabuk deformasyona ugrar. 1'den fazla kullanılması sakıncalıdır. "Cam" ise en cok kullanılan cesididir. İyi bakım yapıldıgı zaman bircok kere kullanabilirsiniz. Kolay kolay deformasyona ugramaz. Bu keresteler insaat sırasında su tiplerde kullanılırlar."tahta":Yüzey kaplama malzemesi olarak kullanılır. 10-20 cm arasında genislikte 2-3 cm kalınlıgında ve cesitli boylarda imal edilirler. Cm kalınlıgına gore 2'lik- 2.5'luk- 3'lük olarak adlandırılırlar. Ama benim onerim 3 cm kalınlıgında bictirmenizdir. Siz atolyeden 3 lük tahta(3 cm) istersiniz fakat o tahta makinadan 2,8 cm olarak cıkar. 3'lük tahta daha uzun omürlü ve deformasyona dayanımı cok fazla olur. "BESON":5cm kalınlıgında 10 cm genisliginda ve cesitli boylarda olmaktadır.1-1,5-2-2,5-3-3,5-4-4,5-5 boylarında olmaktadır. dikkat ederseniz bu boylar yarım metre artarak devam eder. Genel olarak kalıpta tahtaları birlestirerek onlardan gelen yuku tasımak veya direklere aktarmak amacı ile kullanılır.Kat kalıplarında kalıbın ızgarasını olusturur. Cok cesıtlı yerlerde kullanılmaktadır. "on on" 10 cm kalınlık ve 10 cm genislikte ve cesitli boylarda bulunmaktadır. Tasıyıcı elaman olarak kullanılır. Bunların yanında pano ve burut kalıplarda kullanılmaktadır. Bu malzemeler isciligi azaltması ve malzeme zaiyatını azaltması amacıyla tercih edilmektedir. Düzgün yüzeyli beton elde etmek istersek burut kalıpları kullanmalıyız.
2)DİREK:kalıp imalatını tasımak amacı ile kullanılır.döseme kalıbında kalıp altı dikmeleri olusturur. kolon perde gibi imalatlarda yan payandaları olusturur. en cok iki cesidi kullanılır. "Demir Direk" Bunlar ozel olarak uretilmektedirler. Cesitli boylarda uzayıp kısalma olanakları vardır. Ayrıca kırılıp, bozulma gibi durumları cok azdır bundan dolayı uzun sureli kullanımlarda cok ekonomiktir. Kalıpta kullanılırken deformasyon olanagı cok az oldugundan dolayı rahatlıkla kullanılabilir. Yalnız bakımı iyi yapılmalıdır. Her imalattan sonra sokup temizlenmeli ve yaglanmalıdır. "Agac Direk" bu tip direkler eskiden cok kullanılmaktaydı. fakat demir direkler gelince daha az kullanılmaya baslandı.yuvarlak veye kare olarak kullanılır kare olanları 10*10 ebatlarındadır. yuvarlak olanları ise 10 cm capından az olmamalıdır. Boylarında uzatma kısaltma olanagı yoktur, deformasyon olanagı cok fazladır, bir yere kullanıldıktan sonra ikinci kullanım olanagı cok kısıtlıdır. Bunlardan dolayı pek tercih edilmezler. Fakat ucuz bir malzeme olmasından dolayı kucuk islerde kullanımı avantaj saglamaktadır
3)CİVİ: Kullanılan keresteyi birbirine tutturmak ve yerine monte etmek amacı ile kullanılan baglayı bir malzemedir. kalıpda genel olarak 6'lık( 6 cm) ve 10'luk(10 cm) kullanılmaktadır. 6'lık tahtalarda, 10'luk ise 5*10 ve 10*10 larda kullanılmaktadır.
4)YANIK YAG VEYA KALIP YAGI:İmalatı bitmis kalıp yuzeylerini korumak icin kullanılırlar. betonla kaıp arasına ince bir serit olusturarak betonun kalıba yapısmasını engellerler.5)CİROZ: Kolon- perde gibi elemanların iki yuzunu birlestirmek amacı ile kullanılan bir nevi kilittir. perde kilidide denmektedir. Kullanımı soyledir: perde iki yuzu arasına bir elektrik borusu gecirilir ve bunun icinden 6 lık insaat demiri gecirilir bu demirin iki ucuna takılan cirozlar kolları vasıtasıyla iki taraftan sıkıstırılarak perde istenilen kalınlıga gelince bırakılır ve kilitleri vasıtasıyla sabitlenir. Sökerkende kilitleri acılır ve kolayca cıkartılır.
6)HORTUM TERAZİSİ: Kalıpta kotları almak amcıyla kullanılır. kolon yuksekligi, tabliye terazisi gibi isleri yapar.
7)SU TERAZİSİ: kısa aralıklarda terazi almak amacıyla kullanılır. Kolonlarda diklik, kiris tabanı , ızgara terazisi vb. islerde kullanılmaktadır. su terazisinin düzgün calısıp calısmadıgını soyle anlarız: bir yuzete once bir kenarını sonra karsı kenarını tutarız iki tutustada aynı egimi gosteriyorsa dogru demektir.
8)SAKUL: Dusey kotları ve dusey teraziyi alır. Orneğin kolonların dik olup olmadıgı sakul ile test edilir. Tabliyelerin bir alttakı tabliye ile aynı hizada olması yine sakulle yapılır.
9)KESER: Bir kalıpcının en iyi malzemesidir. Civi cakmak ve ufak kesim islerinde kullanılır.
10)TESTERE: Kalıplık kerestelerin yerine uygulanırken boylarını kesmek icin kullanılır.
11)CIRPI İPİ:bildigimiz naylon iptir. İnsaat ipi olarakta gecer. Aksları belli etmekte ve dogrultuları bulmakta kullanılır.
--Kalıp yapımı--Temel kalıbı yapılırken ilk is "telore" cakmaktır. Telore: temelin her kenarına 5*10 ve tahtalar yardımıyla cakılır. ve bunun uzerinde temel aksları bir civi yardımıyla isaretlenir. karsılıklı olarak her akstan aynı aksı temsil eden karsı kenardaki aksa (mesela 10 - 10 aksları) bir ip cekilir. Bu islem tum akslarda yatay ve dusey dogrultuda yapılır. Boylece rahatlıkla akslarımızı temele aplike ederiz. Nivo ile temel kotları alınır ve bu kotlar birbiri arasında nivo veya hortum terazi ile tasınır. Temel kalıp planındaki durumlara gore temel kalıbı bu akslar yardımıyla yerine monte edilir. Su terazisi ise kalıp ust kotlarını sureklı olarak aynı seviyede tutmak icin kullanılır. Ayrıca temel yan kalıplarının dıklıklerini de saglar.
--Kalıp Tel Takviye Yapılması--Kalıp imalatı ve demir imalatı bittikten sonra beton atmadan once "tel takvıye" yapılır bu ıkı kalıp kenarını sabit bir genislikte tutmak amacıyla yapılır ikinci bir takviye olayıdır. Beton atarken kalıp yan dıkmelerinin kurtulması ihtimaline karsı kalıp üstleri baglanır. Mesela bir temel kirisi dusunun bunun parelel iki kanadının ust kısmı ıkı tarafada cıvıler cakılır ce bu cıvıler bır tel yardımıyla bırbırıne tutturulur. Boylece bu ıkı kanadın arasının acılması engellenmıs olur.
--Kalıp temizligi ve yaglanması--Kalıp bittikten sonra Kalıp yapılan yerlerin beton gelecek yerlerindeki kereste artıkları cıvıler ve diger pislikler temizlenmelidir. BU malzemeler betonun kımyasını bozabilecek malzemelerdir. Temizlik yapıldıktan sonra kalıbın beton goren yuzeylerı yaglanmalıdır. Genel olarak Pıyasada Tanık yag dedigimiz motorlu aracların degistirilen yagları kullanılır. Yaglamanın amacı hem duzgun bir beton yuzeyi olusturmak hemde kalıbın betona yapısmasını engelleyerek kalıbın omrunu uzatmaktır. Bu yag kalıp ile beton arasında ınce bir film seriti olusturur ve yapısmayı engeller. Boylece kalıpta kolay sokulmus olur.
--Kalıp İmalatının Kontrolü---ilk olarak aksların dogrulugunu olcmeliyiz yerinde imatta cekilen akslar arası uzaklıklar olculur ve dogulugu kontrol edilir. Akstan iamalat kenarlarına uzaklıklar kontrol edilir. Her bir elemanın en, boy yukseklık kontrolu yapılır. Yan kalıpların diklikleri su terazisi yardımı ile olculur. Temel ust kotları nivo yardımıyla kontrol edilir.
--Kalıp Sokumu--Kalıp sokumu sırasında her turlu guvenlık onlemı alınmalıdır. Sokum gunu gelmeden kesınlıkle sokum yapılmamalıdır . Bu sokum gunlerı sartnamelerde belırtılmekle beraber havanın durumuna gore degisebilir. Sokum esnasında kesınlıkle betona zarar verilmemelidir. Sokulen malzemenin üzerinde bulunan harc, cıvı gibi fazlalıklar temizlenmeli ve uygun bir yere boy, cıns, ve ebata gore ıstıf edilmelidir. İstif edilirken toprakla olan baglantısı kesılmelı ve 1,5 mt den fazla yukseklıkte ataya dikine 5*10 konulmalı ve tekrara uste istiflenmelidir.
--TEMEL DEMİR İMALATI--
Demir cekmeye dayanımından dolayı betonarmede kullanılan temel malzemelerden biridir. İmalatta kullanılacak demir icin metraj cıkartılır ve metrajına gore imalata lazım olan demir santiyeye getirilir.
--Demir İmalatı İcin Kullanılan Malzemeler-- Demir imalatı sırasında gerekli olan malzemeleri kısaca tanıyalım
1)TEL:Tel baglama amacı ile kullanılır. Projesine gore yerine konal demirlerin birlesim yerlerini baglamada kullanılır
2)Demiremirler caplarına gore adlandırılırlar. Q6-Q8-Q10-Q12-Q14-Q16-Q18...... seklinde yazılır ve altılık sekizlik onluk diye adlandırılırlar.Q6-Q12 lik demirler ve arası ince demir ustu ise kalın demir olarak adlandırılır.
3)Makasemirci ustasının demir kesmede kullandıgı alettir.
4)KERPETEN:Baglama tellerini baglamaya yarar.
5)ETRİYE KOLU: Etriye yapmaya yarar. duz demiri etriye seklinde bukmede koloylık saglar.
6)KANCA: Demirleri duzeltmek ve kanca yapmak amacıyla kullanılırlar demir caplarına gore degisen kancalar vardır.
7)TEBESİR:Tabliye uzerinde demirlerin aralıklarını ve yerlerini cizmeye yarar.
--Demir İmalatı Yapımı-- Demir imalatına temel kalıbı ile aynı anda baslanmalıdı soyle ki: kalıp bittigi anda demir montajına gecmemiz gerekir bundan dolayı demir hazırlıgını kalıp imalatı sırasında yapmalıyız. demir hazırlıgı projede gösterilen demirlerin cap,sekil ve boylarına gore kesilip hazırlanmasıdır. hazırlık yapılırsa zamandan tasarruf ederiz. Daha sonra projesine uygun olarak yerine montaj edilir. Montaj su sıralamada yapılmaktadır: ilk olarak kolon ve perde demirleri yerine monte edilir. sonra kirisler monte edilir daha sonra doseme montajı yapılır.
--Demir Pas Paylarının Konulması--Demirler montaj yapılırken mutlaka pas payı konulmalıdır. pas payı demirle dısarı arasına betonun girmesini saglayarak demirin omrunu uzatır. Pas payları icin ozel malzemeler olmakla beraber yoksa demirin altına cakıl tasıda pas payı olarak kullanılabilir. sakın ufak demir parcalarından pas payı kullandırmayın zira bu parca demirle birlesik oldugundan dıs cevreyle baglantıda kopru vazifesi gorur.
--Demir İmalatının Kontrolü---Projeye gore eksik yada fazla konulan varmı hepsini kontrol etmelisiniz. -Bazı demirci ustaları temel kirislerinde pilye atarken normal kiris gibi duz pilye atarlar oysa bunlar ters pilye olmalıdır. -Montajı bitmis demirler projeye uygun captamı. -kolon ve perde filizleri uygun yuksekliktemi yapılmıs. -Kanca boyları yeterli uzunluktamı. -Birlesim yerlerinde kullanılan baglama telleri yeterli sekilde yapılmısmı genelde her bilesimde atılması veya en fazla birer atlanarak baglanmalıdır. -Etriye sıklastırmaları yapılmısmı kolon kiris birlesim yerlerinde devam ettirmisler mi. -Kiris ve Doseme pilyelerinin diger tarafa gecisleri yeterli uzunluktamı ve pilye kırımları dogru yerdemi yapılmıs. Eger her sey uygunsa demiri siz teslim alırsınız fakat resmi islerde betondan once demiri kontrol muhendislerinede teslim etmelisiniz ve karsılıklı demir teslim tutanagı imzalamalısınız.
--TEMEL BETON İMALATI--
Beton atımından once temel icinde gecen pis ve temiz su boruları varsa bunları yerlestirmelisiniz ki ilerde yapımı imkansız olacak seylerle karsılasmayın. Temel icin gerekli miktarda beton siparisini verdikten sonra yeterli sayıda isci bulundurmalısınız. bu isciler beton dagılımını mastar isini ve beton pompasının borusunu tutacaklardır. Beton atarken betonun sıkıstırılmasında kullanılmak uzere yeterli sayıda vibrator de bulundurmalısınız. vibrator kullanan kisi kullanırken demirlere ve kalıba vibratoru degdirmemelidir. Vibrator betona daldırılınca birkac saniye icerde tutmalı ve cıkartıp yeniden baska bi yere tutmalıdır. Beton atımı sırasında her 50 m3 betonda bir numune alınarak betonun kalitesi olculmelidir.
Beton atıldıktan sonra ki aksam ustleri ve sabah erken saatlerde beton sulanmalıdır iyi sulanmayan beton hidratasyon olayını yapamaz ve catlamalar, kalitede dusuklukler meydana gelir. Yeteri kadar sulanıp da sokum gunu gelince kalıp sokulmeli ve cıkan malzemelerin civileri beton artıkları temizlenerek boy, ebat ve cinslerine gore bir yere istif edilmelidir.
--TEMEL STABLİZE DOLGU İMALATI--
Temel kirislerinin altında kalan boslugu doldurmak ve temel ustunde yapacagımız dosemeye saglam bir zemin olusturmak amacı ile dolgu yapılır. Stablize malzeme genel olarak 3 cm -30 cm arası tas parcalarının karısımından meydana gelmektedir. Malzeme yerine konurken buyuk insaatlarda vinc, kucuk insaatlarda da el arabaları ile doldurulmalidir. Bazı muhendisler bu doldurma islerini loderlerle yaptırmaktadırlar oysa bu betonlara zararlıdır cunku makina beton uzerinde gezerek betona zarar verir. Dolgu 25 cm tabakalar halinde yapılmalı ve her tabakadan sonra sulanarak sıkıstırılmalıdır.
--TEMEL USTU GREBETON İMALATI--
Grebeton temel ustunde duzgun bi alan oluturmak icin atılır. Eger temelde ufak kot hataları yaptıysanız burada duzeltme imkanınız vardır. Beton atmadan once roper tasların ve projeye gore grobeton ust kotu bulunur ve bu taslardan temele tasınarak her bi kolon ve perde filizi demirlerine beton ust kotu kırmızı bi yaglı boya ile isaretleniz boylece cok buyuk alanlarda bile duzgun bi saha elde edersiniz ve temeldeki hataları giderebilirsiniz.
--TEMEL İCİN HAKEDİS YAPILMASI--Temel bitince yeterli miktarda is yapmıs oldugunuzdan hakedis yapabilirsiniz. Genelde bu sekilde belli bir imalatı bitirince mesela kat betonu atmak, boya, duvar veya sıva yapmak gibi imalatlardan sonra hakedis yapılır normal kosullarda ayda bir yapılması gerekir fakat siz yavassanız bu hakedis gecikir. burada hakedis nasıl yapılır anlatmayacagım onu bilgisayarla hakedis bolumunde anlattım ben size hakedis hazırlandıktan sonra daireden bu hakedis nasıl gecirilir genel olarak anlatacagım bu resmi daireye gore farklılıklar gosterir. ilk olarak hakedisin tarafınıza odenmesini istediginiz bi dilekce ve ekte hakedislerle daireye yazılı basvurursunuz daha sonra kontrolle karsılıklı olarak hakedisler incelenir ve imzalanır ve oradan inceleme bolumunden ilgili kisi hakedisi inceler ve imzalayarak daire amirinin imzasına sunulur o da imzalar ve muhasebeye gidilir orada bir ust yazı yazdırılır ve amir bunuda imzalar ve hakedis valilikte vali veya yardımcısı tarafından imzalanarak muhasebeye gonderilir ve orada gerekli vergiler kesildikten sonra cekinizi alabilirsiniz. Resmi olarak dilekceden sonraki isleri sizin takip etmeniz yasak olmasına ragmen siz hakedisi cabuk almak istiyorsanız kendiniz takip etmelisiniz yoksa 1 haftada alacagınız hakedis bir ayda zor cıkar.

hepsi bu kadarmı tabi ki değil bu yazdıklarım çok derin ve detay gerektiren şeyler..yukarıdaki bi cümlende uygulamaya dökerken bile bi çok sorun çıkabilir..şunuda sölemede yarar var bu bilgiler okuma ile pratik kazanılacağını sanmıyorum..zaten kimse hiç deneyimi olmayan yada az deneyimi olan müh.şantiye şefi yapmaz..bunlar çalışılarak kazanılacak nitelikler..
saygılarımla