ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ ISO ( Uluslar arası Standard Organizasyonu ) tarafından TC 207 Çevresel Yönetim Teknik Komitesi tarafından oluşturulmuş standarttır. ISO 14001 in Faydaları Ulusal ve/veya uluslararası şartlara uyma Çevre etki değerlendirme ve kontrolü Rekabette avantaj sağlaması Pazar payının artırılması Kaynakların etkin kullanılması ile giderlerin azaltılması ve verimliliğin artırılması Acil durumlara (deprem,yangın, sel vb. gibi) ve kazalara karşı hazırlıkların yapılması, Kaza vb. olayların azaltılmasını sağlamak ISO 14001 STANDARDININ TARİHÇESİ 1973’de Avrupa birliği ilkeleri I. Eylem planını yayınlamışlardır (Çevreyi koruyucu önlemleri uygulamaya koymak için) 1992’de BS 7750 Standardı 1992’de Rio Deklarasyonu 1993’de ISO tarafından 14000 ailesi Standardlarını geliştirmek için ISO/TC 207. Çevresel Yönetim Teknik Komitesi kurulmuştur 1994 TS 9719 standardı (Çevre Yönetim Sistemleri - Genel Özellikler) 1996’da ISO 14001 standardı ISO 14001 STANDARD PRENSİPLERİ Yükümlülük Altına Girme ve Politika: Kuruluş çevre politikasını tayin etmeli ve çevre yönetim sistemine bağlılık taahhüdünde bulunmalıdır. Planlama: Kuruluş faaliyet, ürün ve hizmetlerinin çevre boyutlarını belirlemeli, bunların önemli olanlarını seçmelidir. Taahhütlerini gerçekleştirmek için amaç ve hedefler tespit etmeli, bu amaç ve hedeflere ulaşmak için gerçekleştireceği faaliyetleri programlamalıdır. Uygulama ve İşlem: Kuruluş, çevre politikasını gerçekleştirmek, amaç ve hedeflerine ulaşabilmek maksadıyla etkin bir uygulamada bulunabilmek için gerekli yetenek ve imkanlarla birlikte bir destek mekanizması geliştirmelidir. Kontrol ve Düzeltici Faaliyet: Kuruluş, çevre icraatını ve bu icraattaki başarı derecesini ölçmeli, izleyip değerlendirmelidir. Gözden Geçirme ve Geliştirme: Kuruluş, genel çevre icraatını ve bu icraattaki genel başarı derecesini geliştirmek amacıyla, çevre yönetim sistemini gözden geçirmeli ve sürekli olarak geliştirmelidir. ISO 14000 Serisi Standardlar ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi-Özellikler ve Kullanım Kılavuzu ISO 14004 Çevre Yönetimi - Çevre Yönetim Sistemleri- Prensipler, Sistemler ve Destekleyici Teknikler İçin Genel Kılavuz ISO 14020 Çevre Etiketleri ve Beyanları-Genel Prensipler ISO 14031 Çevre Yönetimi-Çevre Performans Değerlendirmesi-Kılavuz ISO 14040 Çevre Yönetimi - Hayat Boyu Değerlendirme Genel Prensipler ve Uygulamalar ISO 19011 Kalite ve Çevre Tetkiki İçin Kılavuz ISO 14001 STANDARDININ MADDE BAŞLIKLARI 1. KAPSAM 2. ATIF YAPILAN STANDARDLAR 3. TARİFLER 4. ÇYS NİN ŞARTLARI VE BAŞLICA UNSURLARI 4.1 GENEL ŞARTLAR 4.2 ÇEVRE POLİTİKASI 4.3 PLANLAMA 4.3.1. ÇEVRE BOYUTLARI 4.3.2. KANUNİ VE DİĞER ŞARTLAR 4.3.3. AMAÇ VE HEDEFLER 4.3.4. ÇEVRE YÖNETİM PROGRAMI VEYA PROGRAMLARI 4.4. UYGULAMA VE İŞLEM 4.4.1 BÜNYE (YAPI) VE SORUMLULUK 4.4.2 EĞİTİM, BİLİNÇ VE EHLİYET 4.4.3 İLETİŞİM 4.4.4 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ İLE İLGİLİ BELGEYE BAĞLAMA İŞLEMLERİ 4.4.5 BELGE KONTROLÜ 4.4.6 İŞLEM KONTROLU 4.4.7 ACİL HAL HAZIRLIĞI VE BU HALLERDE YAPILMASI GEREKEN İŞLER 4.5. KONTROL VE DÜZELTİCİ FAALİYET 4.5.1. İZLEME VE ÖLÇME 4.5.2. RİAYETSİZLİK, DÜZELTİCİ-ÖNLEYİCİ FAALİYET 4.5.3. KAYIT 4.5.4. ÇYS DENETİMİ 4.6. YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ ISO 14001 İLE İLGİLİ TERİM ve KAVRAMLAR
SÜREKLİ GELİŞME: Kuruluşun, çevre politikasına uygun olarak genel çevre icraatında gelişmeler sağlamak için kuruluş çevre yönetim sisteminin sürekli olarak iyileştirilmesidir. ÇEVRE: Bir kuruluşun faaliyetlerini içinde yürüttüğü, hava, su , toprak, tabii kaynaklar, bitki topluluğu (flora) hayvan topluluğu (fauna), insanlar ve bunlar arasındaki ilişkileri içinde alan ortamdır. ÇEVRE BOYUTU: Kuruluşun, faaliyetlerinin, ürünlerinin veya hizmetlerinin çevre ile etkileşime giren unsurlarıdır. ÇEVRE ETKİSİ: Çevrede, kısmen veya tamamen kuruluşun faaliyet, ürün ve hizmetleri dolayısıyla ortaya çıkan, olumlu veya olumsuz her türlü değişikliktir. ÇEVRE POLİTİKASI: Kuruluşun, genel çevre icraatı ile ilgili niyet ve prensiplerini açıklamak,faaliyet, çevre amaç ve hedeflerle çerçeve teşkil etmek üzere yaptığı beyandır. KİRLENMENİN ÖNLENMESİ: Kirlenmeyi önlemek, azaltmak veya kontrol altında tutmak amacıyla yeniden devreye sokmayı, başka işleme tabi tutmayı, işlemde değişiklik yapmayı, kontrol mekanizmalarını, kaynakların etkin kullanımını, malzeme ikamesini içine alabilen her türlü işlem ve uygulamaya başvurulması, malzeme veya ürün kullanılmasıdır. SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: Kısaca, mevcut ihtiyaçları gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmelerine engel olmadan karşılayarak kalkınmaktır. HAYAT BOYU DEĞERLENDİRME: Bir mal ve hizmet sisteminde belirli bir malzeme ve enerjiden elde edilen mal ve hizmetlerle bu sistemin hayat dönemince ortaya çıkan ve doğrudan doğruya sisteme atfedilebilen çevre etkilerine ait bilgilerin toplanması ve gözden geçirilmesiyle ilgili bir usuller dizisidir.
|